Difenhydramina

Difenhydramina jest pochodną etanolodiaminy i należy do leków przeciwhistaminowych I generacji. Jej główne działanie polega na konkurencji z histaminą o miejsca receptorowe zlokalizowane centralnie i obwodowo. Zapobiega tym samym interakcjom histamina-receptor i w następstwie tego połączenia hamuje działanie histaminy. Difenhydramina jest wysoce selektywna dla receptora histaminowego H₁ (patrz tabela 1), ale wywiera również niewielki efekt na receptory H₂ i H₃. Difenhydramina aktywuje także receptory serotoninowe i α-adrenergiczne oraz blokuje muskarynowe receptory cholinergiczne. Difenhydramina jest wysoce lipofilną cząsteczką ,która bez trudu przenika barierę krew-mózg.

Tabela 1 Rozłożenie i funkcja receptorów histaminowych H₁

^{Na podstawie Ilustrowane kompendium farmakologii Lüllmanna. Czelej, Lublin 2008, wyd. 2}

Zastosowanie difenhydraminy

• Objawowe łagodzenie stanów alergicznych, takich jak pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, nieżyt nosa, zapalenie spojówek, choroby przebiegające ze świądem skóry.
• Środek pomocniczy w leczeniu wymiotów i nudności, a szczególnie w zapobieganiu i leczeniu choroby lokomocyjnej (powinna być podawana na 30 minut przed podróżą) i/lub leczeniu zawrotów głowy różnego pochodzenia
• Ze względu na działanie przeciwmuskarynowe difenhydramina wykorzystywana jest do kontroli ataków parkinsonowych oraz w kontroli zaburzeń pozapiramidowych wywołanych lekami.
• Środek nasenny w krótkoterminowej terapii bezsenności- przyśpiesza zaśnięcie ,zwiększa głębokość i jakoś snu.
• W preparatach wieloskładnikowych do objawowego leczenia kaszlu (związanego z zapaleniem oskrzeli) i przeziębienia.
• W kombinacji z lekami przeciwbólowymi szczególnie z paracetamolem.
• Może być stosowana pozajelitowo jako środek pomocniczy w przypadkach leczenia szoku anafilaktycznego lub gdy leczenie doustne nie jest możliwe.

Stosowanie u dzieci difenhydraminy

Difenhydramina nie powinna być stosowane u dzieci poniżej 2 roku życia, natomiast u dzieci starszych powinna być stosowana z zachowaniem ostrożności.

Stosowanie u kobiet w ciąży difenhydraminy

Difenhydramina przenika przez łożysko. Według klasyfikacji Amerykańskiej Agencja Leków i Żywności (FDA) lek zalicza się do kategorii B – kategoria ta dotyczy leków, z którymi wykonane eksperymenty na zwierzętach nie wykazały szkodliwego działania na płód, nie wykonano jednak badań kontrolnych u kobiet w ciąży. Ponieważ badania na zwierzętach nie zawsze odpowiadają reakcji u ludzi lek powinien być stosowany w ciąży wyłącznie jeśli jest to konieczne.

Karmienie piersią.

Difenhydramina przenika do mleka matki na ogół nie zaleca się jej stosowania podczas karmienia piersią. Alternatywą dla difenhydraminy u kobiet karmiących są leki przeciwhistaminowe , które nie wywierają działania uspokajającego np. desloratadyna, feksofenadyna, loratadyna. Difenhydramina podawana w małych dawkach i sporadycznie nie powinna wywołać działań niepożądanych u karmionych piersią niemowląt. Jednakże dłuższe i regularne podawanie leku lub stosowanie dużych dawek może dawać działania niepożądane u dzieci lub zmniejszyć podaż mleka, szczególnie w kombinacji z sympatomimetykami takimi jak pseudoefedryna lub zastosowanie leku przed karmieniem. Pojedyncze dawki wieczorne użyte po ostatnim karmieniem mogą być właściwe dla wielu kobiet i mogą minimalizować działania niepożądane leku.

Interakcje difenhydraminy

Difenhydramina jest inhibitorem izoenzymu CYP2D6 cytochromu P450, dlatego częściowo odpowiada za metabolizm niektórych betablokerów takich jak metoprolol (efekt zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu) i leków przeciwdepresyjnych np. wenlafaksyny.

Leki przeciwhistaminowe o działaniu uspokajającym mogą wzmagać działanie sedacyjne innych leków oddziaływujących depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy takich jak alkohol, barbiturany, leki nasenne, przeciwbólowe opioidy, leki przeciwlękowe o potencjale uspokajającym i leki przeciwpsychotyczne.

Leki przeciwhistaminowe o działaniu sedatywnym wchodzą w interakcje sumacyjne z lekami przeciwmuskarynowymi takimi jak atropina i niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi (TLPD - Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, IMAO)

Przeciwskazania

Nie powinno się stosować difenhydraminy u pacjentów z:

• z nadwrażliwością na difenhydraminę,
• z jaskrą z wąskim kątem przesączania,
• z wrzodem trawiennym utrudniającym pasaż treści pokarmowej,
• z objawowym rozrostem gruczołu krokowego,
• z niedrożnością szyi pęcherza moczowego,
• ze zwężeniem odźwiernika

Jest przeciwwskazana do stosowania:

• u karmiących matek,
• u noworodków lub wcześniaków,
• u pacjentów przyjmujących inhibitory monoaminooksygenazy (IMAO)

mgr farmacji Ewa Zygadło

Źródła:
1) Martindale: The complete drug reference 2007
2) AHFS Drug Information 2007
3) Ilustrowane kompendium farmakologii Lüllmanna. Czelej, Lublin 2008, wyd. 2
4) Core sedating antihistamine product information
www.tga.gov.au/npmeds/pi-sedatingantihistamine.rtf
5) Drug and Lactation Database
http://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/f?./temp/~6HYJ68:1
6) Charakterystyka produktu leczniczego Apap Noc
7) Charakterystyka produktu leczniczego Benadryl http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?id=1029

Artykuł po zmianach redakcyjnych opublikowany w miesięczniku "Farmacja i ja". Luty 2010