Jak zapobiegać napadom migreny?

Jak zapobiegać napadom migreny?

Podstawowe zasady postępowania

Zagadnienia kluczowe:

  • Wykrycie i unikanie czynników wywołujących napady migreny pozwala czasami na zmniejszenie częstotliwości napadów, a tym samym na zredukowanie ilości i częstotliwości przyjmowania leków.
  • Leki, także leki przeciwbólowe, stosowane stale, są czasami przyczyną napadów migreny.
  • Należy zaproponować leczenie prewencyjne, kiedy napady migreny uniemożliwiają funkcjonowanie.
  • Propranolol jest lekiem pierwszego wyboru w prewencji napadów migreny; kwas walproinowy lub amitryptylina stosowane w monoterapii są lekami drugiego wyboru.

Czynniki ryzyka

Zapobieganie napadom migreny zaczyna się od analizy czynników, które mogą takie napady wywołać. Może to być brak snu, stres, palenie papierosów, kawa, alkohol, stosowanie restrykcyjnej diety etc.

U niektórych kobiet migrenowe bóle głowy pojawiają się od 2 dni przed do 3 dni po rozpoczęciu menstruacji. U niektórych kobiet migreny rozwijają się w okresie przed menopauzą.

Wiele leków może wywoływać także podobne do migrenowych bóle głowy. Są to leki rozszerzające naczynia krwionośne (np. pochodne azotanów, sildenafil etc.) i hormonalne środki antykoncepcyjne.

U niektórych pacjentów cierpiących na migrenowe bóle głowy i stosujących w sposób ciągły leki przeciwbólowe, może dochodzić do bólu podtrzymującego, który dorzuca się do pierwotnego bólu migrenowego.

Leczenie sposobami niefarmakologicznymi

Głównym czynnikiem zapobiegającym migrenowym bólom głowy jest unikanie, w miarę możliwości, czynników wywołujących te napady. Takie postępowanie umożliwia funkcjonowanie pacjenta bez wprowadzania farmakoterapii prewencyjnej.

Niektóre techniki tj. relaksacja, terapie kognitywne i behawioralne wydają się być skuteczne w prewencji napadów migreny. Ocena korzyści do ryzyka tych terapii wydaje się korzystna.

Skuteczność zastosowania akupunktury w prewencji napadów migreny nie ma udowodnionego działania, oprócz działania placebo.

Zapobieganie napadom migreny - stosowanie leków

Zapobieganie napadom migreny poprzez stosowanie odpowiednich leków pomaga jedynie w wydłużeniu okresu między poszczególnymi napadami bólu głowy, nie likwidując ich całkowicie. Należy pamiętać aby poinformować pacjenta o tym fakcie.

Decyzja o zastosowaniu leczenia prewencyjnego powinna być przedyskutowana z pacjentem a jej podjęcie zależeć od częstotliwości napadów migreny, ich intensywności oraz wpływu na jakość życia. Ewentualne działania niepożądane, które mogą wystąpić przy takim leczeniu należy przedstawić pacjentowi na zasadzie korzyści i ryzyka stosowanie proponowanego leczenia. Leczenie zapobiegawcze zazwyczaj proponuje się pacjentom, u których występuje od 4 do 8 napadów migreny w ciągu miesiąca.

Kiedy bóle spowodowane napadami migreny doprowadzają pacjenta do nadużywania leków przeciwbólowych, zanim zastosujemy leczenie prewencyjne, należy najpierw zmniejszyć dawki i częstotliwość przyjmowania leków przeciwbólowych.

Podczas wdrażania lub zmiany leczenia zapobiegawczego należy wziąć także pod uwagę efekt placebo. Wg przeprowadzonych badań, miesięczna częstotliwość napadów migreny zmniejszyła się o połowę u ok. 30% pacjentów, którzy otrzymywali placebo.

Głównymi lekami stosowanymi w profilaktyce napadów migreny są leki z grupy beta blokerów (np. propranolol), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina) oraz leki przeciwdrgawkowe (np. kwas walproinowy)

Propranolol - lek pierwszego wyboru w prewencji napadów migreny

W prewencji napadów migreny lekiem z wyboru jest proporanolol– betabloker, stosowany w dawce od 120 – 240 mg dziennie doustnie. Dawkowanie musi być zwiększane stopniowo, zaczynając od 40 mg 2 lub 3 razy dziennie. Takie leczenie zmniejsza częstotliwość napadów migreny u ok. 60% pacjentów. (1,9).

Należy pamiętać, że propranololu nie powinno się łączyć z pochodnymi alkaloidu sporyszu metysergidem i dihydroergotaminą ponieważ połączenie takie naraża pacjenta na skurcze tętnic z niedokrwieniem kończyn.

Trzeba także pamiętać, że propranolol jest wrażliwy na działanie inhibitorów enzymatycznych, które zmniejszają jego metabolizm i narażają na wzrost siły działania zależnej od dawki.

Propranolol jest także wrażliwy na działanie induktorów enzymatycznych w tym tytoniu, który zwiększa metabolizm propranololu. U osób, które zmniejszają lub rzucają palenie tytoniu, powinno się zmniejszyć dawkę propranololu, aby nie doszło do przedawkowania.

Z tej grupy leków w zapobieganiu napadom migreny można także stosować: atenolol, metoprolol, nadolol i timolol.

Kwas walproinowy lub amitryptylina - leki drugiego wyboru w prewencji napadów migreny

Kwas walproinowy jest lekiem przeciwdrgawkowym, stosowanym w prewencji migreny w dawkach od 500 – 1500 mg dziennie doustnie i posiada udowodnioną skuteczność w zapobieganiu napadom migreny.

Kwas walproinowy, w przeciwieństwie do innych leków przeciwdrgawkowych nie jest induktorem enzymatycznym i w związku z tym nie powoduje zbyt wielu interakcji z innymi lekami na poziomie farmakokinetycznym. Natomiast należy zwrócić uwagę na interakcje kwasu walproinowego poprzez sumowanie się działań niepożądanych z innymi lekami.

Można też stosować topiramat i gabapentynę.

Amitryptylina jest trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, a jej skuteczność działania w zapobieganiu napadom migreny w dawkach od 30 do 150 mg dziennie doustnie została potwierdzona w badaniach.

Amitryptylina wchodzi w interakcje z wieloma lekami i należy zwrócić na to szczególną uwagę.

 
Tabela 1. Najczęściej stosowane leki w profilaktyce bólów migreny
Nazwa międzynarodowa Nazwy handlowe Odpłatność
Propranolol Propranolol WZF
Propranolol Accord
Refundowany Propranolol WZF
Kwas walproinowy Convulex
Convulex 150
Convulex 300
Pełna odpłatność -
refundowane w innych
wskazaniach
Amitryptylina Amitriptylinum VP Pełna odpłatność – nie jest
refundowany

Inne leki

W zapobieganiu napadom migreny stosowane są też inne leki, np. antagoniści kanału wapniowego tj. flunaryzyna i werapamil. Można także spróbować zastosowania leków z grupy NLPZ. W niniejszym artykule ograniczyliśmy się do krótkiego opisania jedynie leków najczęściej stosowanych w profilaktyce migreny i uznanych za najbardziej skuteczne. Nie należy jednak zapominać, że zastosowanie leku w prewencji napadów migreny jest związane z danym pacjentem i jego historią. Dlatego też lekarz może zdecydować się na użycie leku nie opisanego powyżej, a posiadającego wskazania do stosowania w zapobieganiu napadom migreny.

Ocena zastosowanego leczenia prewencyjnego

Zaleca się przeprowadzenie oceny wdrożonego leczenia w terminie od miesiąca do trzech miesięcy po rozpoczęciu stosowania leków. Pacjent powinien w tym czasie notować częstotliwość i intensywność napadów migreny aby można było ocenić czy prowadzone postępowanie daje rezultaty. Jeżeli lek pierwszego wyboru nie działa to zaleca się zastosowanie leku drugiego wyboru. Lepiej jest stosować leki w monoterapii niż dwa preparaty naraz. Przy stosowaniu dwóch leków naraz wzrasta liczba działań niepożądanych natomiast nie ma to przełożenia na wyraźny wzrost skuteczności działania.

mgr farm. Ewa Zygadło-Kozaczuk

źródła:
1. Prevenir les crises de migraine – l’essentiel sur les soins de premiers choix – Prescrire Mai 2014
2. Medicines Complete – Martindale 2015
Kategoria: