Leki a słońce

lipiec 2013

Leki a słońce
czyli dlaczego nie powinniśmy się opalać stosując niektóre leki i herbatki ziołowe

Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że wiele popularnych leków uwrażliwia skórę na szkodliwe działanie promieniowania słonecznego. W wyniku zażycia niektórych preparatów leczniczych i wystawienia ciała na słońce, zwłaszcza w lecie, gdy poziom promieniowania UV jest wyższy, na skórze mogą wystąpić odczyny fototoksyczne lub fotoalergiczne.

Znacznie częściej występują polekowe odczyny fototoksyczne. Przypominają one oparzenia słoneczne. Na skórze pojawia się rumień, obrzęk lub pęcherze. Dodatkowym objawem może być oddzielenie się płytki paznokciowej. Odczyny fototoksyczne pojawiają się u większości osób pod wpływem zadziałania substancji fototoksycznej (leku) i promieniowania UV w odpowiednio dużej dawce. Występują bezpośrednio lub w niedługim czasie po kontakcie ze słońcem i ograniczają się do miejsca, które było wystawione na promienie słoneczne. Po wyleczeniu mogą zostawić ślad na skórze w postaci przebarwień.

Leki, które mogą powodować odczyny fototoksyczneto:

Grupa leków Nazwa substancji czynnej (nazwa handlowa)
Antybiotyki
  • Doksycyklina (Doxycyclinum, DoxyratioM, Unidox)
  • Tetracyklina (Tetracyclinum)
  • Ciprofloksacyna (Cipronex, Proxacin, Ciprinol,Ciphin)
  • Ofloksacyna (Floxal, Tarivid)
  • Levofloksacyna (Levoxa, Oroflacina)
  • Sulfametoksazol (Bactrim, Biseptol)
  • Sulfatiazol (Argosulfan)
Leki przeciwgrzybicze
  • Itrakonazol (Orungal, Trioxal)
Leki stosowane w leczeniu trądziku
  • Isotretinoina ( Izotek, Aknenormin, Curacne)
Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne
  • Ibuprofen (Ibuprom, Ibum, Nurofen, Ibupar)
  • Ketoprofen (Ketonal, Fastum, Profenid, Ketospray)
  • Naproksen (Naproxen, Aleve, Opokan Actigel, Naxii)
Leki moczopędne
  • Furosemid (Furosemidum)
  • Hydrochlorotiazyd (Hydrochlorthiazdium)
Leki obniżające poziom cholesterolu
  • Fenofibrat (Lipanthyl)
Leki stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych
  • Chlorpromazyna (Fenactil)
  • Perazyna (Perazinum, Pernazinum)
Leki i inne preparaty o działaniu przeciwdepresyjnym
  • Amitryptylina (Amitryptyllinum)
  • Doksepina (Doxepin)
  • Karbamazepina (Tegretol )
  • preparaty dziurawca (Deprim, herbatka z dziurawca, etanolowy wyciąg z dziurawca)
Leki stosowane w leczeniu nadciśnienia i arytmii
  • Diltiazem (Dilzem, Oxycardil)
  • Amiodarone (Cordarone, Opacorden)

Rzadziej obserwowanym odczynem po zażyciu niektórych leków jest odczyn fotoalergiczny, który powstaje po większej liczbie ekspozycji na słońce. Objawia się wysypką, zaczerwienieniem, świądem skóry w miejscach eksponowanych, a także w odległych, nie poddanych działaniu światła, partiach ciała. Objawy mogą pojawić się na skórze po kilkudziesięciu godzinach, lub nawet kilku miesiącach od ekspozycji na światło słoneczne.

Do leków fotoalergizujących zaliczamy:

  • przeciwbólowy ketoprofen,

  • przeciwcukrzycowy glipizyd (Glibenese GITS, Glipizide BP),

  • stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych chlorpromazyna (Fenactil) i perazyna (Perazin, Pernazinum),

  • doustne środki antykoncepcyjne,

  • stosowany w leczeniu nadciśnienia Hydrochlorothiazyd oraz

  • przeciwbakteryjne sulfonamidy (Bactrim, Biseptol, Sulfacetamid).

Co możesz zrobić aby zapobiegać powstaniu wyżej opisanych odczynów?

Po pierwsze unikaj bezpośredniej ekspozycji na słońce, noś odpowiednie ubranie np. koszule z długimi rękawami, spodnie z długimi nogawkami, kapelusze, czapki z daszkiem. W razie wyjścia na słońce smaruj skórę kremami z filtrami ochronnymi (zarówno przed promieniami UVA i UVB) i wartościach co najmniej 30 SPF.
Uwaga! Kwas para-amino benzoesowy, który może być zawarty w filtrach także może uwrażliwiać skórę na promieniowanie.

Jeżeli wystąpiły silne reakcje skórne, rozważ wspólnie z lekarzem lub farmaceutą, czy terapia preparatem fotouwrażliwiającym jest konieczna. W miarę możliwości, w niektórych przypadkach, korzystnie jest zamienić dotychczas stosowany lek na preparat zawierający substancję czynną, która nie wykazuje niepożądanych działań związanych z ekspozycją na słońce. W przypadku antybiotyków bezpiecznymi pod tym względem są np. amoksycylina, azytromycyna, klarytromycyna. W razie konieczności zażywania leków przeciwbólowych - zastosuj paracetamol. Doustną antykoncepcję, jeżeli przynosi niepożądane skórne efekty, zastąp wkładką domaciczną lub inną niehormonalną metodą antykoncepcji. Taka zamiana musi być zawsze skonsultowana ze specjalistą.

Pamiętaj, że nasilenie objawów fototoksycznych lub fotoalergicznych może być różne u każdego pacjenta i może wymagać innego rozwiązania. Zawsze konsultuj się z lekarzem lub farmaceutą jeżeli zaobserwowałeś niepokojące odczyny skórne po ekspozycji na słońce. Mogą być one wynikiem stosowanych przez Ciebie leków i suplementów diety.

mgr farm. Jakub Zublewicz

Źródła:

  1. Martindale The Complete Drug Reference
  2. Podstawy farmakologii klinicznej, Orzechowska - Juzwenko
  3. http://online.lexi.com/
  4. Charakterystyki produktów leczniczych
Kategoria: