Raport FIP na temat ciągłego rozwoju zawodowego i szkolenia ustawicznego w farmacji

Raport Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej (FIP) na temat ciągłego rozwoju zawodowego i szkolenia ustawicznego w farmacji

Pisaliśmy ostatnio o szkoleniu ciągłym farmaceutów i o tym w jakim kierunku zmierza edukacja podyplomowa w farmacji. W tym artykule chcieliśmy przybliżyć Państwu najważniejsze punkty z raportu Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej (FIP) i wnioski jakie się nasuwają po przeczytaniu tego ciekawego opracowania.

 Główne przesłanie raportu FIP

Raport FIP jest bardzo ważnym dokumentem zawierającym podsumowanie oraz wytyczne dotyczące kształcenia i rozwoju zawodowego farmaceutów, zarówno w krajach UE jak i poza nią. Edukacja była, jest i zawsze będzie fundamentem postępu i rozwoju nauk farmaceutycznych, a wzmocnienie programów kształcenia farmaceutów jest integralną częścią długofalowej wizji FIP (strategia FIP 2020).

Koncepcja szkolenia ustawicznego lub inaczej ciągłego (z ang. Continuing Education – CE)  jest koncepcją znaną od dziesięcioleci, ale określenie ciągły rozwój zawodowy (Continuing Professional Development – CPD) zostało wprowadzone stosunkowo niedawno, bo w 2002 roku. FIP zdefiniował CPD jako : „odpowiedzialność każdego farmaceuty za systematyczne utrzymywanie, rozwój i poszerzanie wiedzy, umiejętności i postawy, zapewniających ciągłe kompetencje zawodowe przez cały okres rozwoju kariery”. Definicja ta wyraźnie pokazuje, że jest to cykliczny proces, w którym znajdują się takie elementy jak: indywidualna ocena wiedzy i umiejętności, rozwój osobistego planu kształcenia, podjęcie działań i wdrożenie planu edukacyjnego oraz jego ocena”.

Niedawno opublikowany przegląd światowej literatury na temat rozwoju zawodowego i kształcenia ustawicznego w zawodach związanych z opieką zdrowotną wskazuje na to, iż wiele krajów przyjęło model cyklicznego podejścia do uczenia się przez cały okres trwania kariery zawodowej. Istnieją jednak duże różnice w pojmowaniu i prowadzeniu ustawicznego szkolenia oraz ciągłego rozwoju zawodowego.

W 2013 roku na kongresie FIP w Dublinie przedstawiciele grupy ds. szkolenia ustawicznego i rozwoju zawodowego postanowili zebrać w jednym dokumencie doświadczenia różnych krajów w tym zakresie. Chodziło o to aby poszczególne kraje mogły się od siebie uczyć i wymieniać między sobą najlepszymi, sprawdzonymi sposobami dotyczącymi rozwoju, implementacji i oceny prowadzonych szkoleń.

FIP skonstruował w tym celu specjalny kwestionariusz w celu zebrania ilościowych i jakościowych informacji na temat kształcenia i rozwoju zawodowego farmaceutów w poszczególnych krajach. Eksperci zaproszeni do współtworzenia raportu mieli za zadanie przedstawić na zasadzie studium przypadku następujące zagadnienia: stan implementacji zaleceń FIP w zakresie kształcenia, wyzwania jakie się z tym wiążą, doświadczenia związane z implementacją wytycznych FIP, narzędzia pomocne przy wprowadzaniu systemu szkoleń i rozwoju zawodowego, palny na przyszłość oraz wpływ na usługi opieki zdrowotnej w danym kraju.

W zbieraniu danych do raportu uczestniczyło 66 krajów z całego świata. Niestety Polska nie figuruje w tym opracowaniu, mimo, że znalazła się w nim większość krajów UE.

Z zebranych informacji wynika, że połowa z ankietowanych krajów wprowadziła u siebie rekomendacje FIP z 2002 roku i zbudowała lokalny system ustawicznego rozwoju zawodowego dla farmaceutów.

Wyniki pokazują, że prowadzenie szkolenia ustawicznego (CE) i ciągłego rozwoju zawodowego (CPD) jest prowadzone przez różne organizacje: stowarzyszenia farmaceutyczne, uczelnie wyższe, firmy prywatne, korporacje zawodowe etc. Jeżeli zaś chodzi o finansowanie szkoleń to 88% respondentów wskazało, że opłacają szkolenia w całości sami lub korzystają z częściowego dofinansowania. Dodatkowo z raportu wynika, że 77% szkoleń z zakresu rozwoju zawodowego jest wspieranych finansowo przez przemysł farmaceutyczny.

Opis przypadków zaprezentowany w raporcie przez dziewięć krajów (Australia, Chorwacja, Japonia, Kanada, Namibia, Nowa Zelandia, Oman, Północna Irlandia, Stany Zjednoczone) przedstawia przegląd różnego rodzaju aktywności w zakresie szkoleń, a także struktury oraz programy, które obecnie są realizowane. Eksperci z ww. krajów wskazują na to, że ciągłe szkolenie zawodowe staje się obowiązkowe, i że bardzo ważnym aspektem wprowadzenia tego rodzaju kształcenia jest określenie potrzeb szkoleniowych farmaceutów pracujących w różnych sektorach.     

W oparciu o studium przypadku oraz przegląd literatury widać wyraźnie, że istnieje kilka definicji ciągłego szkolenia zawodowego i ustawicznego kształcenia w zależności od kraju. Jednakże z tej różnorodności można wyłonić elementy wspólne dotyczące kompetencji i rozwoju zawodowego farmaceutów. Przedstawiają się one następująco:

  1.  Możliwość przemyślenia sposobu nauczania i kształcenia.

  2.  Jasny plan prowadzący do osiągnięcia specyficznych celów szkolenia.

  3.  Dobrowolne uczestnictwo farmaceutów w aktywnościach szkoleniowych.

  4.  Ocena wyników kształcenia prowadząca do sukcesu lub postępów w zakresie osiągania założonych celów.  

Wnioski wynikające z raportu FIP

Z raportu FIP jasno wynika, że zmiany w rozwoju zawodowym i szkoleniu ustawicznym są potrzebne, ale odbywać się powinny przy współpracy różnych organizacji: izb aptekarskich, towarzystw naukowych, ośrodków akademickich i innych zainteresowanych stron. Bardzo ważne jest także branie pod uwagę doświadczeń i uwag indywidualnych farmaceutów, którzy uczestniczyli już w różnych formach kształcenia. Potrzeby użytkowników szkoleń są bowiem jednym z najważniejszych elementów w tworzeniu innowacyjnych programów ciągłego szkolenia zawodowego.

Podsumowując w kilku słowach wyniki raportu należy jeszcze podkreślić, że :

  1. Farmaceuci powinni kontynuować swój rozwój korzystając ze struktur i doświadczeń ekspertów FIP ds. ciągłego rozwoju zawodowego. Chodzi tu przede wszystkim o przestrzeganie podstawowych zasad: przemyśl, zaplanuj, działaj/ucz się, oceniaj efekty.

  2. Kraje, które rozpoczynają dopiero wdrażanie systemu ciągłego rozwoju zawodowego (CPD), powinny oprzeć się na cytowanym raporcie aby ustalić jaki z proponowanych systemów kształcenia zawodowego jest dla nich najlepszy.

  3. Farmaceuci jako grupa zawodowa powinni przyjąć jako główne wytyczne kształcenie zawodowe przez cały okres rozwoju ich kariery.

  4. Wszystkie kraje zrzeszone w FIP powinny korzystać z doświadczeń i wiedzy grupy eksperckiej FIP w zakresie ustawicznych szkoleń rozwoju zawodowego.

Członkowie grupy edukacyjnej FIP (EdFIP), zachęcają farmaceutów nie tylko do przeczytania w całości opublikowanego raportu ale także do aktywnego uczestnictwa w strukturach FIP i dzielenia się swoimi doświadczeniami w zakresie różnych form szkolenia podyplomowego farmaceutów.

Opracowano na podstawie
1.     Continuing Professional Development / Continuing Education in Pharmacy: Global Report FIP 2014
mgr farm. Ewa Zygadło
Centrum Informacji o Leku
www.leki-informacje.pl
Artykuł opublikowany w magazynie dla farmaceutów szpitalnych "Farmakoekonomika szpitalna" Nr 32/2015