Fosfomycin

Struktura cząsteczki: 
Fosfomycyna - struktura cząsteczki

Mechanizm działania
Fosfomycyna jest strukturalnym analogiem fosfoenolopirogronianu. Hamuje aktywność transferazy fosfoenolopirogronianowej, która katalizuje tworzenie kwasu N-acetylomuraminowego z N-acetyloglukozaminy i fosfoenolopirogronianu. Kwas N-acetylomuraminowy jest potrzebny do syntezy peptydoglikanu – podstawowego składnika ściany komórkowej bakterii. Głównym mechanizmem działania fosfomycyny jest działanie bakteriobójcze.

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne
Skuteczność działania zależy przede wszystkim od długości czasu, podczas którego stężenie substancji czynnej jest powyżej minimalnego stężenia hamującego (ang. minimum inhibitory concentration – MIC) dla danego drobnoustroju.

Mechanizm oporności
Oporność na fosfomycynę może opierać się na poniższych mechanizmach:

  • Fosfomycyna jest dopuszczana do komórki bakteryjnej za pośrednictwem dwóch różnych układów aktywnego transportu (układu glicerolo-3-fosforanu i heksozy-6). U Enterobacteriaceae układ transportowy glicerolo-3-fosforanu może być tak zmieniony, że fosfomycyna nie jest już transportowana do komórki.
  • Inny, kodowany plazmidem mechanizm występujący u Enterobacteriaceae, Pseudomonas spp. oraz Acinetobacter spp. oparty jest na obecności swoistego białka, pod wpływem którego fosfomycyna jest metabolizowana i wiązana z glutationem (GSH).
  • Kodowana plazmidem oporność na fosfomycynę występuje również u gronkowców.
    Dokładny mechanizm tej oporności nie został dotychas wyjaśniony.

Oporność krzyżowa fosfomycyny z innymi grupami antybiotyków nie jest znana.

Stężenia graniczne (ang. breakpoints)
Badanie fosfomycyny jest wykonywane za pomocą standardowych rozcieńczeń seryjnych. Wyniki ocenia się na podstawie wartości stężeń granicznych dla fosfomycyny. Poniższe minimalne stężenia hamujące (MIC) określono dla wrażliwych i opornych drobnoustrojów:

Stężenia graniczne ustalone przez Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości Drobnoustrojów (ang. European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing – EUCAST) (wersja 5.0 01.01.2015):

Drobnoustrój Stężenie graniczne MIC (mg/L)
  W (wrażliwy) O (oporny)
Enterobacteriacae ≤ 32 > 32

Wrażliwość mikrobiologiczna
Występowanie nabytej oporności wybranych gatunków może zmieniać się w zależności od położenia
geograficznego i czasu. Wymagane jest zatem uzyskiwanie lokalnej informacji dotyczącej oporności – szczególnie na potrzeby właściwego leczenia ciężkich zakażeń. Jeżeli istnieją wątpliwości co do skuteczności fosfomycyny z powodu lokalnej oporności, należy skonsultować leczenie ze specjalistami. Szczególnie w przypadku ciężkiego zakażenia lub nieskutecznego leczenia zaleca się przeprowadzenie diagnostyki mikrobiologicznej, mającej na celu określenie drobnoustroju i jego wrażliwości na fosfomycynę.
Poniższe informacje przedstawiają jedynie przybliżone dane na temat prawdopodobieństwa wrażliwości lub jej braku na fosfomycynę u drobnoustrojów.

Gatunki zwykle wrażliwe:
Bakterie tlenowe Gram-dodatnie

Enterococcus faecalis
Bakterie tlenowe Gram-ujemne
Escherichia coli
Gatunki, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej:
Bakterie tlenowe Gram-ujemne

Klebsiella pneumoniae
Proteus mirabilis

Drobnoustroje o oporności wrodzonej:
Bakterie tlenowe Gram-dodatnie

Staphylococcus saprophyticus

Synonimy: 
Fosfomycin; Fosfomicina; Fosfomycine; Fosfomycinum; Fosfomysiini; Phosphomycin; Phosphonomycin, Fosfomycyna

Leki oznaczone nazwą międzynarodową: Fosfomycin

proszek do sporządzania roztworu doustnego
Midas Pharma GmbH
granulat do sporządzania roztworu doustnego
Miralex Sp. z o.o.
granulat do sporządzania roztworu doustnego
Miralex Sp. z o.o.
proszek do sporządzania roztworu do infuzji
INFECTOPHARM Arzneimittel und Consilium GmbH
granulat do przygotowania roztworu doustnego
MG PHARMA
granulat do sporządzania roztworu doustnego
Temapharm Sp. z o.o.
granulat do przygotowania roztworu doustnego
ZAMBON S.p.A.
granulat do przygotowania roztworu doustnego
ZAMBON S.p.A.