Pyridoxine (vit B6)

Struktura cząsteczki: 
Witamina B6 - struktura cząsteczki

Pirydoksyna (witamina B6) jest substancją szeroko rozpowszechnioną w przyrodzie. Występuje przede wszystkim w drożdżach, mleku, otrębach ryżowych i pszennych, kiełkach zbóż, mięsie, wątrobie, jajkach i w niektórych świeżych warzywach i owocach.
Znane są 3 postacie witaminy B6: pirydoksyna, pirydoksal i pirydoksamina. Ulegają one w organizmie przemianom chemicznym. Formami czynnymi są estry pirydoksalu oraz pirydoksaminy z kwasem fosforowym (tworzone przy udziale ATP). Jako koenzymy (a ściślej grupy prostetyczne) wielu enzymów fosforany te biorą udział w przemianach metabolicznych, m.in. w dekarboksylacji i transaminacji aminokwasów do amin, racemizacji i fosforylacji.
Witamina B6 jest niezbędna do przemian aminokwasów zawierających siarkę i hydroksyaminokwasów. Bierze udział w metabolizmie węglowodanów (procesy glikogenezy i glikogenolizy w mięśniach), lipidów (głównie kwasu linolowego i linolenowego) oraz białek. Szczególnie ważny jest jej udział w przemianie tryptofanu do serotoniny i kwasu nikotynowego.
Witamina B6 jest koenzymem dekarboksylazy kwasu glutaminowego i bierze udział w syntezie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), powstającego przez dekarboksylację kwasu glutaminowego. Uczestniczy też w syntezie neuroprzekaźników w synapsach, m.in. adrenaliny, noradrenaliny, dopaminy i tyraminy. Od pirydoksyny zależy także konwersja metioniny do cysteiny.
Witamina B6 warunkuje prawidłowe czynności układu nerwowego, krwiotwórczego (poprzez wpływ na syntezę hemu), układu odpornościowego (poprzez udział w produkcji przeciwciał), a także prawidłowe czynności skóry. Bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych, wpływając na hamująco na procesy starzenia się organizmu. Znosi zaburzenia nerwowo-mięśniowe, w większych dawkach (do 300 mg na dobę) ma działanie ośrodkowe uspokajające, a nawet nasenne. Działa ochronnie w przewlekłych zatruciach pochodnymi hydrazyny.
Łagodzi nudności i wymioty. Zmniejsza wydzielanie prolaktyny, wykazuje słabe działanie moczopędne. Ułatwia przyswajanie witaminy B12, żelaza i magnezu.

Podobnie, jak w przypadku innych witamin z grupy B, zapasy pirydoksyny w organizmie są małe i dlatego musi być ona dostarczana regularnie w pożywieniu lub drogą suplementacji. Minimalne dobowe zapotrzebowanie na witaminę B6 u dorosłego wynosi 1,5 mg/dobę i jest ono zabezpieczone spożywaniem normalnej diety. Obliczono średnie dobowe zapotrzebowanie, które u mężczyzn wynosi 2 mg, a u kobiet - 1,6 mg. Zapotrzebowanie na witaminę B6 wzrasta u kobiet w okresie ciąży i karmienia piersią (około 3 mg/dobę), u alkoholików oraz wraz ze wzrostem spożycia białka w diecie.
Objawy kliniczne niedoboru witaminy B6 są rzadkie, często jej niedobór wiąże się z niedoborem innych witamin z grupy B. Stany niedoboru są najczęściej wynikiem niewłaściwej diety. Niedobory obserwowano również u kobiet w ciąży, u niemowląt i przy stosowania niektórych leków (izoniazyd, hydralazyna, penicylamina, doustne środki antykoncepcyjne).
Nieodpowiednie wykorzystywanie witaminy B6 w organizmie może być również wynikiem wrodzonych wad metabolicznych.
Do częściej występujących objawów niedoboru witaminy B6 należą: łojotokowe zapalenie skóry z towarzyszącym wypadaniem włosów, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i zapalenie języka, ogólne osłabienie, zaburzenia snu, stany depresyjne, zapalenia wielonerwowe, niedokrwistość, napady drgawek (częściej u dzieci).
Niedobór witaminy B6 sprzyja rozwojowi kamicy szczawianowej. Do oceny zasobów witaminy B6 w organizmie służy oznaczenie stężenia fosforanu pirydoksalu w krwi pełnej lub stężenia kwasu ksanturenowego w moczu, po obciążeniu organizmu tryptofanem (około 50 mg/kg mc.).

Synonimy: 
Pyridoxine Hydrochloride; Adermine Hydrochloride; Hidrocloruro de piridoxina; Piridoksin Hidroklorür; Piridoksino hidrochloridas; Piridossina Cloridrato; Piridoxin-hidroklorid; Pirydoksyny chlorowodorek; Pyridoksiinihydrokloridi; Pyridoxine, chlorhydrate, Witamina B6

Leki oznaczone nazwą międzynarodową: Pyridoxine (vit B6)

tabletki powlekane
SUN-FARM Sp. z o.o
drażetki
Woerwag Pharma GmbH & Co. KG
tabletka
Teva Pharmaceuticals Polska Sp. z o.o.
roztwór do wstrzykiwań
Vital Pharma GmbH